Telkens volle zaal voor boeiende lezingen

Het ACV richt negen lezingen in, waarbij politici, academici en vertegenwoordigers van het middenveld hun visie op de toekomst van de sociale zekerheid geven. Na vijf lezingen valt al wat te vertellen, inclusief wat syndicale bedenkingen. 
Onze sociale zekerheid zorgt voor een inkomenszekerheid in die gevallen dat je niet kan werken. Ze voorkomt dat wie uitkeringsbehoeftig wordt niet keihard in armoede valt. Maar de politiek vertelt ons dat de pensioenen onbetaalbaar zijn, dat ziektekosten moeten gedrukt worden. De herverdeling en bescherming die we opgebouwd hebben wordt zwaar onder druk gezet. Om te horen wat de visies en oplossingen zijn, luistert ACV West-Vlaanderen naar negen verschillende oplossingen. Enkele bedenkingen halfweg dit traject …
Simpel: je sociale zekerheid is een zuiver politieke keuze 
Over de analyse is iedereen het eens: tot 2060 zullen de kosten zwaar blijven stijgen, grotendeels door de meerkost van een groeiend aantal pensioengerechtigden. Dat wisten vele regeringen voor deze al. Maar of die kost onbetaalbaar is, dat blijkt een zuivere politieke keuze te zijn. De economie groeit, er wordt meerwaarde gecreëerd. Liberalen loven de ondernemer en het initiatief voor de groei, waarbij links de bedenking maakt dat het aandeel van de werknemers in die groei minstens evenveel waard is. Maar waar gaat die nieuwe meerwaarde vandaag dus naar toe? Minder en minder naar de belastingen waarmee we collectieve voorzieningen betaalbaar houden. Meer en meer naar de grote aandeelhouders en  investeringsgroepen, tonen de cijfers. Er is dus nog wel geld, maar het wordt veel minder herverdeeld.
Als je geen corrigerende mechanismen voorziet zoals een sterk socialezekerheids- en belastingssysteem, dan zullen er steeds minder middelen beschikbaar zijn voor de collectieve behoeften en voorzieningen. Ofwel spijs je de pot, ofwel zet je minder op tafel. Dat zijn net de keuzes die bij verkiezingen gemaakt worden. Gepresenteerd door politici maar door burgers verkozen.
Minder simpel: rechtvaardige fiscaliteit als oplossing
De inkomsten van de sociale zekerheid kwamen altijd voor het leeuwendeel uit bijdragen op arbeid. Dat percentage daalt. Door automatisering en de opkomende robotisering, maar ook door het RSZ-kortingsbeleid van de regering. Als we dan niet voor extra inkomsten uit de algemene middelen zorgen, zal het tekort vertaald moeten worden in nieuwe besparingen. Voor sommigen blijkt dit de strategie.
Dat er ruimte is voor fiscale verbetering, bevestigen alle sprekers. Ondoor-zichtigheid, te weinig controle, minnelijke schikkingen bij fraude… de rechtvaardigheid is soms ver zoek. De fraude vermijden alleen al betekent miljarden meer inkomsten. De politieke oplossingen zijn echter erg uiteenlopend. Investeren in een correcte toepassing en inning zijn meer accent bij links. In het politieke centrum leeft het idee van een ‘dual-income tax’, dat vooral de lasten op kapitaalinkomsten vereenvoudigt en afhankelijk van de uitvoering meer of minder inkomsten kan opleveren. Sterker vereenvoudigen zoals het invoeren van een vlaktaks staan daar tegenover. Het grootste probleem van de vlaktaks is dat die minder herverdelend werkt: wie weinig verdient, zou meer moeten betalen dan nu. Wie veel verdient, minder. Daarnaast zorgt zo’n systeem wellicht voor minder inkomsten. De minderinkomst voor de overheid (minder collectieve investeringsmiddelen) wordt daar gecompenseerd door lagere belastingen en meer netto-inkomen voor werknemers.
Wat is mis met netto meer?
Rechten in de sociale zekerheid worden vooral berekend op basis van je brutowedde. De regering zorgt voor sommigen (lang niet iedereen) wel voor meer netto-maandloon, maar gezien je brutowedde dezelfde blijft, of zelfs daalt, worden alle rechten in de sociale zekerheid verlaagd. Dus ook je levensstandaard, als je ooit beroep moet doen op een uitkering. En wie blijft gespaard van ziekte, werkloosheid of ouderdom? Niemand toch?
De sociale zekerheid heeft na vijf lezingen zeker wel een toekomst, maar kent uitdagingen die moeten aangepakt worden. En hoe die toekomst er zal uitzien, heb je grotendeels zelf in handen, want het is de politiek die voorstellen zal doen, het zijn de kiezers die verantwoordelijk zijn voor de uitkomst. Je kan dus maar beter weten waarheen men wil met de rechten van jezelf, je ouders en je kinderen…
De volgende spreker is VOKA-voorzitter Hans Maertens op 8 februari om 19.30u in Aula ’t Forum Vives Kortrijk (Doorniksesteenweg 145). Meer op www.9oplossingen.be.
(Foto: De tribune van de Scala, Unie der Zorgelozen, is net te klein voor de 105 aanwezigen bij de boeiende uiteenzetting van NBB-gouverneur Jan Smets.)